MEINING:

Firedagars- eller femdagars skuleveke i Lom?

Meining

Organiseringa av skuleveka skal opp til politisk handsaming i Lom kommune i haust. Inneverande skuleår er det firedagarsveke for fyrste- og andreklasse. Dette er ei ordning vi håpar kommunen vil halde fram med.

Onsdagsfri er eit gode i ein stressa kvardag. Vi treng eit avbrekk midt i veka. Summe hevdar at dette gjev ungane lite kontinuitet og at dei missar mykje skulefagleg og sosialt ved å ha ein dag fri. Ifølgje ein forskningsrapport frå Agder stemmer ikkje dette. Læringsutbyttet er like stort ved firedagarsveke som ved femdagarsveke (Jentoft m.fl. «Lokale konsekvenser av firedagers skoleuke», 2019). Elevane i Lom kommune gjer det og bra på nasjonale prøver, så å innføre femdagarsveke med auka læringsutbytte som argument er ikkje mogleg. Avdøde professor emeritus Christian W. Beck (UiO) hevda hardnakka at firedagarsveke er best for borna. Borna er meir opplagte når dei er på skulen og lærer meir. Passar det best for lokalsamfunnet at det er firedagarsveke, bør kommunen halde på det, uttalte Beck til NRK i 2017.

Vi meiner at det beste for Lom kommune er firedagarsveke. Ei viktig næring i kommunen er jordbruk. Denne næringa gjev moglegheit til å disponere arbeidstimane, slik at ungane kan ha fri onsdag og vera saman med far eller mor. I tillegg er det lange avstandar i Lom, og ein god del av skuleungane køyrer buss. Det er fyrsteklassingar i Lom som må sitja 2x45 minutt på buss kvar skuledag. At ein seksåring skal sitje så mange timar på buss kvar veke er ikkje haldbart, da hjelp det på med onsdagsfri og 1,5 time mindre på buss i veka. Det er skilnad på ein sentrumsunge som kan gå heim når skulen eller SFO er slutt og ein som må sitje lenge på buss for å kome seg heim. Dagane blir lange for desse ungane.

SFO er ein utgiftspost som blir naudsynt for alle heimane om det blir innført femdagarsveke. Å hente ein unge som er ferdig på skulen klokka 12.45 er ikkje mogleg for ein vanleg arbeidstakar. Da seier det seg sjølv at ungane må på SFO, og at dei da får fem lange «arbeidsdagar» og ikkje fire, som i dag. Samstundes blir dette ein utgiftspost for familiane, og det er ikkje alle foreldre som har moglegheit til å få fulltidsjobb sjølv om det blir innført femdagarsveke. Dermed blir økonomien svakare for desse gruppene. I høyringsnotatet administrasjonen i Lom kommune har skrive om skuleveka, skriv dei at det er ikkje alle som kan betale for SFO onsdagane, og at det da er betre med full skuleveke. Ser dei da bort frå at alle blir avhengige av SFO og at enda fleire kjem i den situasjonen at dei ikkje kan betale? Vi ser ikkje at innføring av femdagarsveke vil vera sosialt utjamnande, slik administrasjonen påstår. Den enklaste løysinga er ein pedagogisk god SFO onsdagane for dei ungane som har foreldre som må arbeide fullt, ei løysing som tilfredsstiller både dei som vil ha femdagarsveke og dei som vil ha firedagarsveke. Odd Nordstoga sa i eit intervju nyleg at « […] vi skal alle på skulen, men eg veit da søren om skulen er for alle». Vi meiner at ei firedagarsveke kan vere med på å gje ungane som ikkje passar heilt inn eit naudsynt avbrekk i skuleveka, og gjeva dei ein betre start på skulekvardagen.

Høyringsnotatet frå administrasjonen i Lom kommune nemner at kommunen har missa innbyggjarar grunna firedagarsveka. Tilflyttande barnefamiliar buset seg i staden i Skjåk, der dei har femdagarsveke. Likevel ser ein at folketalet i både Lom og Skjåk går ned. Derimot hadde det ved siste måling auka i Vågå. Vågå har firedagarsveke, men likevel aukar folketalet. Kanskje må Lom kommune tilby noko anna enn femdagarsveke? Til dømes arbeidsplassar? Det verkar som om det viktigaste for administrasjonen i kommunen er å skaffe nye innbyggjarar. Ja, sjølvsagt er det viktig, men kva med oss som allereie bur her? Vi har og rett på å ha ein god livskvalitet. Det gjeld oss foreldre, men særleg borna våre. Vår meining er at borna har det betre med firedagarsveke dei to fyrste skuleåra. Det er ikkje slik at alle tilflyttarar skyr kommunar med firedagarsveke. Kvifor skal ein flytte frå byen og til Lom og ha det same maset og kjaset som der ein kom frå? Kan ein ikkje heller reklamere med ein kommune med gode oppvekstvilkår?

Høyringsnotatet viser uro over sårbare og risikoutsette ungar som ikkje har det bra onsdagane. Det er ikkje alle foreldre som kan ta seg av ungane og gjeva dei oppfølging onsdagane, ifølgje administrasjonen i Lom kommune. Det er bra at kommunen uroar seg over born som ikkje har det bra, men vi meiner at det er andre instansar som må ta seg av desse borna. Å innføre femdagarsveke er eit tiltak som hjelp desse borna, hevdar administrasjonen, men kva da med laurdagane og sundagane, og ikkje minst den lange sommarferien? Har kommunen plan om å innføre heiltidsskule? Kva med å ha tiltru til oss foreldre; ha tru på at vi gjer det som er best for borna våre?

Likestilling er eit av hovudargumenta til administrasjonen. Kvinnene blir tvinga til å vera heime med borna, og blir difor både løns- og pensjonstaparar. Kommunane med firedagarsveke har ein større del kvinner i deltidsstillingar, viser forskingsrapporten vi allereie har nemnt. Det stemmer, det er flest kvinner som er heime med borna denne fridagen i veka. Men det er fleire og fleire menn som og vel å arbeide deltid, for å få denne fridagen med ungane sine. Eit anna element i diskusjonen om likestilling er at vi som har signert dette skrivet, faktisk av fri vilje vel å arbeide deltid for å vera saman med ungane våre. Det er ikkje ufrivillig deltid, men frivillig. Det er no borna er små, det er no vi har anledning til å vera saman med dei, til å ha ein kviledag saman midt i veka, der vi gjer plent kva vi vil.